In het Nederlands leren we al jong het woord schaamlippen. De schaamte zit dus al in de naam, vaak voordat we oud genoeg zijn om ons af te vragen waarom. Daar komt nu verandering in: vulvalippen krijgt een officiële plek in de Dikke Van Dale. Eén woord verandert. De betekenis daarvan reikt veel verder.
Taal lijkt soms onschuldig. We horen een woord thuis, op school of bij de huisarts en nemen het over. Na verloop van tijd bepaalt dat woord mede hoe we naar het bijbehorende lichaamsdeel kijken.
Het woord schaamlippen benoemt de anatomie én geeft er een oordeel bij. De oorsprong ligt in het Latijnse pudenda: lichaamsdelen waarvoor iemand zich zou moeten schamen. Die oude gedachte klinkt nog altijd door in alledaags Nederlands en zelfs in medische gesprekken.
Wij vinden dat woorden ons moeten helpen om ons lichaam te begrijpen en verzorgen. Vulvalippen doet dat. De term is duidelijk, anatomisch correct en vrij van een oordeel waar niemand om heeft gevraagd.
Wat verandert er precies?
Van Dale heeft bekendgemaakt dat vulvalippen wordt toegevoegd bij de volgende update van het online woordenboek, naar verwachting in het najaar van 2026. Schaamlippen blijft ook staan. De nieuwe opname geeft vulvalippen een erkende plek in de Nederlandse taal.
Het nieuws kreeg brede aandacht bij onder andere NOS, AD en NU.nl. Hun berichtgeving laat zien dat de discussie over één woord inmiddels een landelijk gesprek over taal, schaamte en het vrouwelijk lichaam is geworden.
Ellen Laan zette het woord op de agenda
Dit moment hoort thuis in een langere geschiedenis van seksuele emancipatie. Hoogleraar seksuologie Ellen Laan zette zich jarenlang in voor seksuele gezondheid, gelijkwaardigheid en vrouwelijk plezier. Ze maakte zichtbaar hoe taal, onderzoek en medische kennis vaak vanuit het mannelijke lichaam waren opgebouwd.
In 2021 mengde Laan zich in een online gesprek over schaamlipschaamte. Ze stelde een term voor die het lichaamsdeel benoemt zonder de eigenaar meteen een gevoel voor te schrijven:
“Misschien moeten we het daarom hebben over vulvalippen. Een anatomisch correcte benaming. We hebben het ook niet over schaamballen.”Ellen Laan, 2021, geciteerd door LINDA.
Daarna vroeg ze: “Wie helpt mee deze nieuwe naam te pushen?” Ellen overleed in 2022. Ze heeft niet kunnen zien dat het woord uiteindelijk in de Dikke Van Dale terechtkwam. Haar oproep bleef wel rondgaan, bij seksuologen, artsen, organisaties, media en mensen die besloten het woord zelf te gebruiken.
Dat verdient erkenning. Een campagne kan een onderwerp op één moment groot maken. Taal verandert dankzij mensen die jarenlang blijven benoemen wat er mist, ook wanneer de rest van de samenleving daar nog aan moet wennen.
Van Internationale Vrouwendag naar Schaamteloos
In 2023 waren we moe van de commerciële invulling van Internationale Vrouwendag. Paarse posts, kortingscodes en een slogan voor één dag voelden te mager. We wilden onze aandacht gebruiken voor een concrete verandering voor vrouwen in Nederland.
Samen met The Pleasure Society en The Vulva Gallery besloten we aandacht te vragen voor het gebruik van vulvalippen. Onder de naam Schaamteloos brachten we bekende stemmen en leiders uit de wereld van intimiteit en lifestyle samen voor een grote fotoshoot. Zij verbonden hun gezicht en stem aan dezelfde boodschap: laten we de schaamte uit onze anatomie halen.
In 2024 gebruikten we Internationale Vrouwendag om de campagne opnieuw publiek onder de aandacht te brengen. De portretten werden online gedeeld, er ontstonden gesprekken en steeds meer mensen maakten kennis met de term. Sindsdien gebruiken The Oh Collective, The Pleasure Society en The Vulva Gallery vulvalippen consequent in onze communicatie. We bespreken de woordkeuze ook met partners en mensen binnen onze industrie.
De recente acties van de Dolle Mina’s brachten het onderwerp bij een veel groter publiek. Met brieven aan huisartsen, posters in bushokjes en publieke aandacht gaven zij de beweging nieuwe kracht. De opname in Van Dale kwam tot stand na jaren werk van verschillende mensen en organisaties, voortbouwend op de vroege oproep van Ellen Laan.
Waarom dit ook in de spreekkamer belangrijk is
Wie zorg nodig heeft, moet eerst kunnen vertellen waar de pijn, jeuk, verandering of onzekerheid zit. Daar zijn woorden voor nodig. Een term waarin schaamte verwerkt zit, kan de drempel rond zo’n gesprek verhogen. Dat geldt vooral voor kinderen, jongeren en volwassenen die nooit neutrale taal voor hun vulva hebben geleerd.
Wanneer een arts schaamlippen zegt, kan dat ongemerkt bevestigen dat dit lichaamsdeel beladen hoort te zijn. Vulvalippen houdt het gesprek feitelijk. Patiënt en arts krijgen een gedeeld woord dat de anatomie beschrijft en het oordeel weglaat.
Die openheid is ook nodig bij gesprekken over plezier, consent en ongemak. We moeten kunnen vertellen wat fijn voelt, wat pijn doet en waar onze grens ligt. Heldere woorden maken de eerste zin makkelijker.
Een woordenboek volgt de mensen die het woord gebruiken
Een woordenboek bedenkt onze taal niet. Het registreert welke woorden vaak genoeg worden gebruikt. De komst van vulvalippen in Van Dale laat daarom zien wat er gebeurt wanneer veel mensen bewust voor een andere term kiezen.
De campagne was belangrijk, en het dagelijkse gebruik gaf het woord bestaansrecht. In de media, de zorg, seksuele voorlichting en gesprekken thuis werd vulvalippen steeds normaler. Precies daardoor kon Van Dale de term niet langer negeren.
De oude benaming verdwijnt voorlopig niet uit het woordenboek. De volgende stap ligt dus bij ons. Welke term hoort een kind thuis? Welk woord gebruikt een huisarts? Wat schrijft een journalist? Elke keuze bepaalt welk woord uiteindelijk vanzelfsprekend wordt.
Bij The Oh Collective blijven we vulvalippen gebruiken. Online, met onze partners en in The Oh Collective Playground in Amsterdam, waar we dagelijks persoonlijk praten over intimiteit en plezier.
De Dikke Van Dale erkent het woord. Wij zorgen er samen voor dat het normaal wordt.
De verandering die we willen horen
We willen dat een kind de anatomie leert zonder daar direct schaamte bij cadeau te krijgen. Dat iemand bij de huisarts precies kan aanwijzen waar het pijn doet. Dat artsen, docenten, ouders, partners en journalisten de vulva behandelen als een normaal onderdeel van het lichaam.
Daarom is deze toevoeging zo belangrijk. Vulvalippen geeft ons een beter woord. Door het te gebruiken geven we het woord kracht.
Veel mensen hebben door de jaren heen aan deze verandering bijgedragen. We zijn trots dat we de beweging mochten versterken met The Pleasure Society, The Vulva Gallery, de Dolle Mina’s en iedereen die zijn of haar woordkeuze heeft aangepast. Bovenal eren we Ellen Laan. Haar werk gaf deze beweging taal.
Doe mee met de taalverandering
Gebruik vulvalippen in gesprekken. Vraag je huisarts, school of favoriete medium welke term zij gebruiken. Leg uit waar het woord vandaan komt wanneer iemand het nog niet kent. Lees meer over de campagne op schaamteloos.org.
Veelgestelde vragen over vulvalippen
Wat betekent vulvalippen?
Vulvalippen is de neutrale Nederlandse benaming voor de binnenste en buitenste huidplooien van de vulva. De anatomische termen zijn de binnenste en buitenste labia.
Waarom willen mensen het woord schaamlippen vervangen?
In schaamlippen zit het woord schaam. Dat geeft een negatieve lading aan een normaal lichaamsdeel. Vulvalippen beschrijft de anatomie zonder die lading.
Staat vulvalippen officieel in de Dikke Van Dale?
Van Dale maakte in augustus 2026 bekend dat het woord bij de volgende update van het online woordenboek wordt toegevoegd. Die update wordt in het najaar van 2026 verwacht.
Wie begon de campagne?
Ellen Laan pleitte al in 2021 publiek voor het woord vulvalippen. The Oh Collective, The Pleasure Society en The Vulva Gallery bouwden daarop voort met de campagne Schaamteloos. De Dolle Mina’s brachten later opnieuw brede aandacht en actie rond het onderwerp.
Hoe kan ik de verandering steunen?
Begin zelf met het woord vulvalippen. Moedig artsen, scholen en media aan om hetzelfde te doen en vertel de achtergrond aan mensen die de term nog niet kennen.
Redactionele bronnen: NOS; AD; NU.nl; LINDA.; Schaamteloos.